Hướng dẫn các bước vẽ sketch cơ bản bằng chì (phần 2)

Tiếp nối phần 1 với những kiến thức nền tảng về cách cầm bút và luyện nét cơ bản, ở phần 2 này các bạn sẽ được hướng dẫn cách xác định tỉ lệ, dựng hình và phác khối cho bài vẽ. Hãy chuẩn bị giấy, bút chì và cùng tiếp tục hành trình rèn luyện kỹ năng sketch từng bước cùng PM nhé!

1. QUAN SÁT VÀ XÁC ĐỊNH BỐ CỤC (Layout)
A. Quan sát tổng thể vật mẫu:
Trước khi đặt bút, hãy dành vài phút để quan sát toàn bộ vật thể hoặc khung cảnh cần vẽ. Đừng tập trung ngay vào chi tiết nhỏ mà hãy nhìn vào:

Hình dáng tổng thể của vật mẫu
Chiều cao và chiều rộng
Hướng nghiêng hoặc chuyển động chính
Vị trí của vật thể trong không gian

Việc quan sát tổng thể giúp bạn hiểu cấu trúc chung của đối tượng và tránh vẽ sai tỉ lệ ngay từ đầu.

B. Xác định bố cục trên giấy:
Sau khi quan sát, hãy quyết định vị trí của vật mẫu trên trang giấy. Đây được gọi là bố cục (Layout). Bạn nên xác định:

Dùng giấy ngang hay giấy dọc
Đặt vật thể ở đâu trên trang giấy
Vật thể sẽ nằm ở giữa hay lệch sang một bên
Khoảng trống xung quanh vật mẫu

Nguyên tắc cơ bản:

Vật cao → bố cục dọc
Vật ngang → bố cục ngang

Không nên:

Vẽ sát mép giấy
Để vật thể quá nhỏ giữa trang
Đặt lệch quá nhiều sang một bên

Ngoài ra, có Mẹo sử dụng “khung ngắm” bằng tay (Viewfinder) để xác định bố cục.

Việc chọn đúng khung hình sẽ giúp bài vẽ hài hòa và tận dụng tốt không gian giấy.

2. ƯỚC LƯỢNG TỈ LỆ:
Xác định chiều cao, chiều rộng tổng thể của vật thể.
Khi quan sát vật mẫu, hãy so sánh:

Chiều cao so với chiều ngang
Kích thước giữa các phần
Khoảng cách giữa các vật thể

Có thể dùng bút chì để đo nhanh:

Duỗi thẳng tay cầm bút chì
Nhắm một mắt để dễ đo
Dùng đầu bút chì đo chiều cao vật mẫu
Dùng ngón tay đánh dấu chiều cao đó
So sánh với chiều ngang

Phương pháp này giúp người mới dễ kiểm soát tỉ lệ hơn.

Hình minh hoạ đo tỉ lệ bằng bút chì

3. PHÁC KHUNG HÌNH HỌC:
Sau khi quan sát và đo được tỉ lệ, hãy phác nhẹ lên giấy một khung hình đơn giản (ví dụ hình vuông hoặc hình chữ nhật) tương ứng với kích thước đã đo. Từ khung này, bạn tiếp tục chia các phần lớn của vật mẫu và đặt chúng đúng vị trí bên trong khung. Việc dựng khung trước sẽ giúp bài vẽ cân đối, đúng tỉ lệ và hạn chế bị lệch bố cục khi sketch.
Ví dụ:
Hoa → hình tròn + đường cong
Nhà → hình chữ nhật + tam giác
Chim → các khối oval
Đầu người → bắt đầu từ hình tròn.
Ly nước → bắt đầu bằng hình trụ.
Quả táo → bắt đầu từ hình cầu.

Lưu ý: Không nhấn chì quá mạnh. Dùng nét ngắn, nhẹ tay. Có thể tẩy sửa dễ dàng ở bước này và nên vẽ những đường trục giữa để đảm bảo hình vẽ nằm cân đối.

4. PHÁC THẢO NÉT SƠ BỘ (Rough Sketch)

Cầm bút lỏng tay: sau khi đã có bạn nắm cơ bản bước 3 rồi thì mình vào thực hành vẽ vài nét sơ bộ nhé . Cầm bút ở vị trí xa ngòi một chút và dùng lực nhẹ để tạo ra các nét mờ. Tránh đè mạnh vì sẽ khó xóa và làm hằn giấy.

Nét vẽ phóng khoáng: Sử dụng các nét gạch ngắn hoặc nét liên tục để nối các hình khối lại với nhau, tạo nên hình dáng đặc trưng của vật mẫu.

5. CHI TIẾT HOÁ VÀ CHỈNH SỬA NÉT

Lọc nét: Sau khi đã có khung chuẩn, hãy chọn lọc những nét đúng nhất và tô đậm hơn một chút bằng bút 2B. Xóa đi những đường phác thảo thừa ở bước 3 và 4.
Thêm chi tiết phụ: Vẽ thêm các chi tiết nhỏ bên trong để làm vật thể trông thực tế hơn.

Một số bài tập cho người mới

Vẽ hình cầu có đổ bóng
Vẽ cốc nước bằng hình trụ
Sketch quả táo bằng chì
Vẽ mắt người cơ bản

Một số lưu ý nhỏ cho người mới bắt đầu:

Đừng quá cầu toàn: Sketch là phác thảo ý tưởng, không cần phải quá sạch sẽ hay chính xác tuyệt đối ngay từ đầu.
Luyện tập nét vẽ: Hàng ngày hãy dành 5-10 phút chỉ để tập vẽ các đường thẳng, đường cong và các hình tròn đều tay. Luôn vẽ từ đơn giản → phức tạp
Quy tắc "Quan sát nhiều hơn vẽ": Hãy nhìn vật mẫu 70% thời gian và chỉ nhìn vào giấy 30% để đảm bảo bạn đang vẽ những gì mình thấy chứ không phải những gì mình tưởng tượng

Ai cũng có thể học vẽ. Chỉ cần luyện tập đều đặn, bạn sẽ tiến bộ rất nhanh trong việc vẽ sketch bằng chì. Chúc các bạn thành công!